Δημοτολόγιο Παπαντώνη

Γεώργιος Δ. Μυλωνάς, Το Δημοτολόγιο του Παπαντώνη. Οι οικογένειες του χωριού της Αγίας Παρασκευής από το 1800 ως σήμερα, Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Κοζάνης – Μορφωτικός Αθλητικός & Πολιτιστικός Σύλλογος «Η Αγία Παρασκευή», Κοζάνη 2006

 

Εισαγωγή

Πριν από ένα χρόνο με έξοδα της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Κοζάνης εκδώσαμε το βιβλίο « Το Μοναστήρι της Αγίας Παρασκευής», που έχει σχέση με το Μοναστήρι του χωριού μας από την ίδρυσή του μέχρι τις μέρες μας. Στο βιβλίο αυτό αναφέρονται όλα τα σχετικά με τη ζωή του Μοναστηριού, την ίδρυσή του στα χρόνια του Ιουστινιανού, τον πλούτο του, όπως φαίνεται από την παλαιοχριστιανική βασιλική πάνω στο λόφο των βελανιδιών, την οδύσσειά του στα κατοπινά χρόνια κατά την περίοδο των σλαβικών επιδρομών και τέλος τη διάλυσή του από τους Σταυροφόρους κατά την τέταρτη σταυροφορία (1204). Το Μοναστήρι βέβαια διαλύθηκε στο χώρο του χωριού μας, γιατί οι μοναχοί το εγκατέλειψαν, αλλά αμέσως μετά κατέφυγαν στο Ντομαβίστι, στην περιοχή Βοΐου, όπου έκτισαν νέο Μοναστήρι στο όνομα της Αγίας Παρασκευής, το οποίο έπαιξε σημαντικό ρόλο στα εθνικά θέματα από το 1200 μέχρι το 1943, που καταστράφηκε από τους Γερμανούς. Σήμερα στο παλαιό καθολικό, που σώζεται από το 1700, έγινε αναπαλαίωση και συνεχίζεται μια φιλότιμη προσπάθεια από τη Μητρόπολη Σισανίου και Σιατίστης για ανοικοδόμηση και άλλων χώρων για τις ανάγκες του Μοναστηριού και των προσκυνητών του.

Στο χώρο του παλαιού Μοναστηριού, στο χωριό μας δηλαδή, η ζωή συνεχίστηκε από κάποιες οικογένειες, που ζούσαν γύρω από το Μοναστήρι. Από τον κώδικα της Ζάμπορδας μαθαίνουμε ότι στο χωριό υπήρχε ζωή στα 1534 και συνέχιζε να υπάρχει μέχρι σήμερα από τα ονόματα των προσκυνητών, που διασώζονται στον κώδικα του Μοναστηριού. Στα νεότερα χρόνια μετά τις μεγάλες τοπικές επαναστάσεις, του Θεόδωρου Ζιάκα στα χωριά των Γρεβενών στα 1854, του Θεόδωρου Γρίβα στα Άγραφα επίσης στα 1854 και της Επανάστασης του Μπούρινου στα 1878 κατέφτασαν στο χωριό και άλλες οικογένειες από διάφορα μέρη της Ηπείρου και της Δυτικής Μακεδονίας.

Γύρω στα 1875 το χωριό μας σχηματοποιείται περίπου με τη σημερινή του μορφή ως προς τις οικογένειες και τριάντα χρόνια αργότερα παίρνει την τελική του μορφή, που έχει σήμερα. Στις αρχές του 1900 το χωριό είναι πλήρως οργανωμένο με εκκλησία, με παπά, με πρόεδρο (μουχτάρη), με σχολείο 30 μαθητών, με δάσκαλο που τον πληρώνουν οι κάτοικοι και όλα τα απαραίτητα για την ύπαρξη μιας κοινότητας. Πρόεδρος ήταν ο Γεώργιος Κ. Καλαμπούκας (Καλαμπουκογιώργος), ιερέας ήταν ο Παπαντώνης από την Καισαρειά, που είχε έρθει γαμπρός στο χωριό στην οικογένεια Τσιμπούρα γύρω στα 1875 και δάσκαλοι ήταν οι συγχωριανοί μας Θεόδωρος Μαρκόπουλος και  Μάρκος Μυλωνάς. Τότε ο Παπαντώνης αποφάσισε να καταγράψει όλες τις οικογένειες του χωριού για να σωθούν τα ονόματά τους  «εις μνημόσυνον αιώνιον». Αυτό είναι το Δημοτολόγιο του Παπαντώνη, με το οποίο ασχολείται ο συγγραφέας στο καινούργιο βιβλίο του.

Το νέο βιβλίο «Το Δημοτολόγιο του Παπαντώνη» είναι ο βασικός πυρήνας γύρω από τον οποίο πλέκεται όλη η ιστορία των οικογενειών του χωριού από το 1820 μέχρι το 1950. Καταγράφονται όλες οι οικογένειες, όπως ακριβώς τις καταγράφει ο Παπαντώνης και με τη σειρά που καταγράφονται στο Δημοτολόγιό του. Συμπληρωματικά από το συγγραφέα καταγράφονται η ιστορία της κάθε οικογένειας, η προέλευσή της, το δρομολόγιό της προς το χωριό μας και γενικά οι πρόγονοι της καθεμιάς, όπως ακόμη και σήμερα ακούμε να τα διηγούνται αυτά οι απόγονοί τους.

Πρέπει να αναφέρουμε εδώ ότι  εμείς καταγράφουμε μόνο το πρώτο μέρος από το Δημοτολόγιο του Παπαντώνη, γιατί μέσα στο τετράδιο υπάρχει και άλλη κατάσταση με τα ονόματα των οικογενειών του χωριού μας, που γράφτηκε αργότερα γύρω στα 1930 από άλλο χέρι. Αυτήν την κατάσταση τη χρησιμοποιήσαμε μόνο βοηθητικά για να λύσουμε κάποιες απορίες μας σχετικά με ημερομηνίες γέννησης κάποιων ή με κάποια ονόματα, που δεν φαίνονται καθαρά στο πρώτο μέρος. Από τη θέση αυτή να ζητήσουμε συγγνώμη απ’ όλες τις οικογένειες του χωριού για κάποιες αβλεψίες μας ή για την παράλειψη κάποιων ονομάτων κάποιας οικογένειας. Πολλά ονόματα δεν αναφέρονται στο Δημοτολόγιο, γιατί από μικρή ηλικία χάνονταν και φυσικό ήταν να μη γράφονται. Το κείμενο που αναφερόμαστε είναι ολόκληρο φωτοτυπωμένο από το Δημοτολόγιο του Παπαντώνη και ο καθένας μας μπορεί να διαβάσει άνετα τα ονόματα της κάθε οικογένειας, όπου αναφέρεται η οικογένεια.

Ακόμη καταγράφονται οι αγώνες, που έδωσαν αυτοί που καταγράφονται από τον Παπαντώνη στο Δημοτολόγιό του, δηλαδή οι πρόγονοί μας, για να κρατήσουν στην κατοχή τους τα κτήματα και το βοσκότοπο του κάμπου. Το πρόβλημα αυτό απασχόλησε τους προγόνους μας περισσότερο από σαράντα χρόνια, από το 1920 μέχρι το 1960, και έγινε αιτία να αιματοκυλιστεί το χωριό δυο φορές με τους πρόσφυγες του Πρωτοχωρίου, του Αργίλου και

της Λευκόβρυσης και να εξαντλήσει οικονομικά τους κατοίκους από τους πολλούς δικαστικούς αγώνες, που στο τέλος αποδείχτηκαν άκαρποι. Στο μέρος αυτό εξιστορούνται όλα τα σχετικά με την αδικία, που έγινε σε βάρος του χωριού μας, γιατί τα κτήματα και ο βοσκότοπος του κάμπου ήταν «από αμνημονεύτων χρόνων» δικά μας, όπως αναφέρεται σε κοινοτικό έγγραφο του 1923, όταν Πρόεδρος του χωριού ήταν ο Γεώργιος Ν. Καραλίγκας. Το πρόβλημα αυτό οι κάτοικοι του χωριού, όπως φαίνεται από τα έγγραφα του 1923, το είχαν και με τους Τούρκους, πριν ακόμη φύγουν για την Ανατολή με την ανταλλαγή των πληθυσμών.

Στη συνέχεια αναφέρεται η Κοινοτική Οργάνωση του χωριού από τα χρόνια της Τουρκοκρατίας μέχρι σήμερα, δηλαδή αναφέρονται όλοι οι πρόεδροι από το 1900 μέχρι σήμερα και πολύ σύντομα η δραστηριότητα του καθενός. Ακόμη αναφέρεται η λειτουργία του Σχολείου επίσης από τα χρόνια της Τουρκοκρατίας, δηλαδή αναφέρονται όλοι οι δάσκαλοι από το 1895 μέχρι σήμερα, η κίνηση του μαθητικού δυναμικού σ’ όλα αυτά τα χρόνια καθώς και οι χώροι, που χρησιμοποιήθηκαν σαν αίθουσες διδασκαλίας, αλλά και τα κτίρια που κτίστηκαν κατά καιρούς για σχολεία. Και τέλος αναφέρονται οι δραστηριότητες του Πολιτιστικού Συλλόγου του χωριού μας από την ίδρυση του μέχρι σήμερα.

 

Advertisements