Εξωκκλήσια και Μύλοι Αγίας Παρασκευής

Γεώργιος Δ. Μυλωνάς, Τα εξωκλήσσια του Αγίου Αθανασίου και του Αγίου Πνεύματος και οι Μύλοι στην Αγία Παρασκευή Κοζάνης, Εκκλησιαστικό Συμβούλιο Αγίας Παρασκευής Κοζάνης, Κοζάνη 2007

 

Εισαγωγή

Το βιβλίο αυτό είναι το τρίτο, όχι όμως και το τελευταίο, και μαζί με τα δυο προηγούμενα αποτελεί την τριλογία που έχει σχέση με την ιστορία της ιδιαίτερης πατρίδας του συγγραφέα, το χωριό του, την Αγία Παρασκευή Κοζάνης. Η τριλογία αναφέρεται βασικά στην καταγραφή της ιστορίας του χωριού, των μνημείων και των ανθρώπων από την εμφάνισή του μέχρι τις μέρες μας. Στο πρώτο βιβλίο «Το Μοναστήρι της Αγίας Παρασκευής» έγινε προσπάθεια να καταγραφούν όλα τα ιστορικά στοιχεία από τους αρχαίους χρόνους και να συνδεθούν με τις παραδόσεις των σημερινών κατοίκων του χωριού. Αναφέρθηκαν τα σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα της παλαιοχριστιανικής βασιλικής πάνω στο λόφο των βελανιδιών, στο λόφο των χιλίων δέντρων, όπου υπήρχε το Μοναστήρι της Αγίας Παρασκευής και υπάρχει σήμερα ο μεγαλοπρεπής ομώνυμος ιερός ναός. Στη συνέχεια καταγράφηκε η αποκάλυψη του ψηφιδωτού του καθολικού του Μοναστηριού στα νεότερα χρόνια, η συντήρηση και η περιγραφή του και η περιπετειώδης ζωή του Μοναστηριού μέχρι το 1204, που εγκαταλείφθηκε από τους μοναχούς. Οι λιγοστοί κάτοικοι του μικρού χωριού συνέχισαν τη ζωή τους γύρω από το παλαιό Μοναστήρι μέχρι που ήρθαν και άλλοι από διάφορα μέρη και αυξήθηκε ο πληθυσμός του.
Στο δεύτερο βιβλίο «Το Δημοτολόγιο του Παπαντώνη», όπως λέει και ο τίτλος του, έγινε προσπάθεια να καταγραφούν όλες οι οικογένειες του χωριού, που ζούσαν γύρω στα 1910. Και αυτό έγινε από το τετράδιο που κρατούσε ο ιερέας του χωριού Αντώνιος Παπαντωνίου (1856-1924), όπου κατέγραφε όλους τους κατοίκους σα γραμματέας της Κοινότητας. Το «Δημοτολόγιο του Παπαντώνη» πλουτίστηκε και από τις προσωπικές σημειώσεις και αναμνήσεις του συγγραφέα και από τις αφηγήσεις των σημερινών παππούδων και γιαγιάδων του χωριού, αλλά και εκείνων που ζούσαν στις δεκαετίες του 1950 και του 1960.
Στο τρίτο βιβλίο, που έχουμε στα χέρια μας, ο συγγραφέας καταπιάνεται με τα άλλα αξιόλογα μνημεία του χωριού, που έχουν σχέση με την ιστορία του και τη ζωή των κατοίκων. Το πρώτο μνημείο είναι ο ιερός ναός του Αγίου Αθανασίου. Σημαντικό μνημείο όχι μόνο για τον αρχαιολογικό πλούτο των τοιχογραφιών του, που ανάγονται γύρω στα 1870, αλλά και για την αιτία της ανέγερσής του και πολύ περισσότερο για τις πληροφορίες που αντλούμε για τις οικογένειες, που ζούσαν στα 1870 στο χωριό. Το δεύτερο μνημείο είναι ο ιερός ναός του Αγίου Πνεύματος, που κτίστηκε στα τελευταία χρόνια πάνω στο ύψωμα «Παπαδήμος». Το τρίτο μέρος του βιβλίου αναφέρεται στους μύλους του χωριού. Ιδιαίτερα στους μεγάλους νερόμυλους – εργοστάσια του Μιχάλη Παπακωνσταντίνου και του γιου του Γιώργου, που άφησαν εποχή. Ο πρώτος στα τελευταία τριάντα δύσκολα χρόνια της Τουρκοκρατίας και ο δεύτερος δυο δεκαετίες μετά την απελευθέρωση της Μακεδονίας. Ο τελευταίος είχε μια συγκλονιστική περιπέτεια και μια τραγική κατάληξη, έτσι που δεν μπόρεσε να λειτουργήσει, εκτός από δυο – τρία χρόνια, εξαιτίας των καιρικών συνθηκών με την παρατεταμένη ανομβρία της δεκαετίας του τριάντα και των παγκόσμιων, αλλά και ελληνικών πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών συγκυριών της εικοσαετίας 1930-1950.

 

Advertisements